Tagarchief: sociale geschiedenis

Het einde van de rode mens; leven op de puinhopen van de Sovjet Unie – Svetlana Alexijévitsj

Heeft uw bibliotheek dit boek?

In de reeks Spraakmakende Boeken gaf Dr. Sander Brouwer op 12 april jl. een inspirerende lezing over dit boek. Ik ga het nu zeker lezen en wil de inhoud van de lezing graag met u delen. De eerste vraag die opkwam was: waarom heeft deze schrijfster de Nobelprijs voor de literatuur gewonnen? Haar boeken bestaan uit interviews. Wat haar boeken tot literatuur maakt, is dat ze meer zijn dan de weerslag van het vertelde, maar dat het duidelijk wordt hoe het werkelijk was voor de mensen. De interview-vragen zijn weggehaald en alles is in één stijl gezet. Deze manier van schrijven is een trend in de literatuur die hyperrealisme genoemd wordt.

In dit boek komen drie soorten herinneringen naar voren: het eerste soort is dat de Sovjet Unie niet goed was. Iedereen werd passief omdat de staat alles voor je deed. Mensen zijn blij dat het voorbij is. Het tweede soort zijn herinneringen van mensen die niet kunnen wennen aan de huidige tijd. Ze hebben moeite met de geldontwaarding en de sobere manier van leven daardoor. De meest voorkomende soort is een vergoelijkende houding. De Sovjetbeschaving was goed. Na het imperium is het leven saai. Het was misschien een gevangenis, maar wel een fijne. Deze houding vloeit voort uit de situatie dat slachtoffers en beulen uit die tijd nu samenleven: om Stalin te veroordelen moet je ook je eigen verwanten en kennissen veroordelen. Een eyeopener voor je kijk op de Russische volksaard.

De laatste dertig jaar is er veel belangstelling voor documentaire fictie. Dit heeft volgens de spreker ook te maken met de manier waarop moderne mensen in het leven staan, met alle informatie die ze via internet tot hun beschikking hebben. Mensen worden daardoor steeds meer aangesproken om informatie te filteren en te beoordelen en zoeken dat daarom ook in de literatuur. Dit boek past daarbij: de auteur kan de werkelijkheid niet overzien en beschrijven, maar laat de getuigen spreken. De auteur is niet de baas over de karakters. Dit boek werd vergeleken met literatuur over de holocaust. Het niet kunnen praten over het trauma is het meest traumatische. Als je weet dat er in Wit-Rusland 660 dorpen volledig zijn uitgemoord krijg je pas door hoeveel verschrikkingen er in de Sovjet Unie hebben plaats gevonden. De spreker raadt aan om de documentaire van Marleen Gorris – 900 dagen te bekijken om hiervan een indruk te krijgen. Hierbij de link naar de presentatie over dit boek.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige

Het einde van de rode mens – Svetlana Alexijevitsj

rodemens

Heeft uw bibliotheek dit boek?

In de succesvolle lezingenreeks Spraakmakende Boeken bespreken vooraanstaande specialisten, die veelal verbonden zijn aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen, boeken die sterk in de belangstelling staan. Via Volksuniversiteit Fryslân komen deze lezingen ook naar Leeuwarden.
Op 12 april 2017 bespreekt  dr. Sander Brouwer in Bibliotheek Leeuwarden het boek Het einde van de rode mens van Svetlana Alexijevitsj.  De Wit-Russische journalistieke schrijfster Svetlana Alexijevitsj  werd de winnares van de Nobelprijs voor de Literatuur in 2015.

Op de website van uitgeverij De Bezige Bij staat over dit boek het volgende:

Meer dan twintig jaar geleden viel de Sovjet-Unie uit elkaar, ontdekten de Russen de wereld, en ontdekte de wereld de Russen. Even leek een romance in de maak, maar de liefde was snel voorbij. Terwijl men in het Westen nog steeds Gorbatsjov idealiseert en in het Oosten Poetin het begrip ‘democratie’ wel erg ruim interpreteert, grijpen vele voormalige Sovjetburgers – ook jongeren – vol nostalgie terug naar de socialistische staatsmannen van weleer. Onderzoeksjournaliste Svetlana Alexijevitsj laat honderden getuigen aan het woord over hun leven tijdens en na de Sovjet-Unie: goede mensen en minder goede mensen; schuldigen en slachtoffers; aanhangers van de perestrojka en hardleerse stalinisten. Met een opmerkelijke openheid vertellen zij hoe de omwenteling van 1991 hun levensloop beïnvloedde, hoe hun wereldbeeld veranderde, hoe ze op zoek moesten naar een nieuwe identiteit. Het einde van de rode mens ontbloot de ziel van een getraumatiseerd, verdeeld volk. Ook zij zijn Europa.

Het boek werd lovend ontvangen:

´Magnifiek epos over Rusland in de 20ste eeuw aan de hand van individuele getuigenissen.’ – ***** NRC Handelsblad
‘Een magistraal boek’ – Sheila Sitalsing in de Volkskrant
‘Een puik staaltje geschiedschrijving […] Alexijevitsj weet de ziel van een volk bloot te leggen.’ – FD Persoonlijk
‘Alexijevitsj brengt de Sovjetmens tot leven […] Het is haar grote verdienste dat ze de voormalige Sovjetburgers aan het praten heeft gekregen, gewend als ze waren hun mond te houden. […] Het boek zit barstensvol hartverscheurende verhalen die als reeks een grote impact hebben.’ – Trouw

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige

De hemel bestaat niet – Jannetje Koelewijn

“Misschien is Parijs wel de hemel”, zegt de vader vanJannetje. “De hemelbestaat niet”antwoordt haar moeder.

Jannetje Koelewijn interviewde haar bejaarde ouders, in het bijzonder haar vader. Hierdoor krijgen wij een boeiend inzicht in het leven van dat echtpaar. Het gezin van de ouders van Jannetje telde zes kinderen. Vader Wim  maakte  carrière, moeder Renske zorgde voor de kinderen. Renske raakte gedurende haar huwelijk steeds meer verbitterd, ze voelde zich de slavin van man en kinderen. Uiteindelijk liep hun huwelijk uit op een scheiding van tafel en bed. Op het einde van het boek maakt Jannetje met haar ouders een reis naar Parijs, een stad die zij tijdens hun huwelijk meerdere keren hadden bezocht. Renske dementeert en is vergeten dat ze gescheiden is, dat leidt meerdere keren tot ontroerende en humoristische situaties.

“Het mag geweten worden”, zei de vader van de auteur, toen deze hem vroeg of het boek gepubliceerd mocht worden.

Ik vond het een ontroerend boek. Het geeft een mooi tijdsbeeld van de wederopbouw en van het leven van een gereformeerd gezin in Amsterdam. Renske gaat van de ene op de andere dag niet meer naar de kerk. Wim zegt na afloop van een kerkdienst: “Ik geloof het ook niet. Maar ik wil het wel geloven omdat ik er niet buiten kan. Ook hang ik er met al mijn vezels aan vast’. Wim is een dominante en autoritaire man. Hij was zijn tijd  wel vooruit. Hij moedigde zijn vrouw aan een opleiding te volgen, haar rijbewijs te halen, hij deelde zijn salaris.

In dit boek zie je gebeuren dat je je niet altijd aan je opvoeding kunt ontworstelen. De moeder van Renske was ook een verbitterde vrouw. De vader van Wim sloeg hem en sloot hem soms op in een kast.

Het boek boeide mij ook omdat je mededogen voelt met beide ouders,  nog meer met Wim dan met Renske.

“Misschien is Parijs wel de hemel”. Misschien, dacht ik,  wanneer je op een zwoele zomeravond na bezoek aan een museum en prachtige kerken in goed gezelschap uitrust op een terras met een heerlijk glas wijn.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige

Moeders en dochters – Rae Meadows

Debuutroman van deze Amerikaans auteur waarin een beeld geschetst wordt van drie generaties krachtige vrouwen. Deze familiegeschiedenis begint met het verhaal van grootmoeder Violet, die als 11-jarig meisje afgestaan werd door haar moeder en met één van de zogenaamde weestreinen vanuit New York naar het westen werd gebracht om ter adoptie te worden aangeboden. Gedetailleerd worden de slechte leefomstandigheden van Violet in New York beschreven en de aanleiding daartoe, gevolgd door de dramatische reis naar haar “nieuwe” leven.

Violet’s verhaal wordt afgewisseld met hoofdstukken geschreven vanuit het perspectief van dochter Iris die terminaal is en haar leven overdenkt en kleindochter Sam die hoogzwanger is als haar moeder overlijdt en dus moeder wordt als ze zelf net haar moeder heeft verloren. Misschien mede daardoor voelt Sam een bijzonder sterke, onlosmakelijke band met haar babydochtertje die haar leven volkomen beheerst.

Er ontstaat een indringend en aangrijpend portret van deze vrouwen die ontdekken wat het betekent om moeder en dochter te zijn. Zij zijn alle drie belast met hun familiegeschiedenis en de ervaringen en frustraties die dat met zich mee brengt.

Het is een gevoelig geschreven verhaal over moeders en dochters en hoe slecht zij  elkaar eigenlijk werkelijk kennen ondanks de sterke onderlinge band.

De geschiedenis van de Children’s Aid Society met de “Orphan Train Movement” is waarschijnlijk voor velen een onbekend Amerikaans, historisch verschijnsel. Deze werd in het midden van de 19e eeuw opgericht om de overbevolkte onderklasse in New York te helpen. Tussen 1854 en 1929 werden 150.000 tot 200.000 kinderen in het kader van dit sociaal experiment herplaatst in een nieuw (christelijk) thuis in het westen van de V.S.

Violet is de personifiëring van deze aangrijpende geschiedenis.

“Moeders en dochters” is een prettig en vlot leesbaar boek en doet qua sfeer en thematiek denken aan het inmiddels tot bestseller uitgegroeide “Een keukenmeidenroman” van Kathryn Stockett.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologische roman