Tagarchief: overleven

En ik herinner me Titus Broederland – Auke Hulst

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Een tweeling, wiens moeder in het kraambed sterft, en die eigenlijk gedood had moeten worden omdat een tweeling duivelsgebroed is volgens de heersende norm, overleeft op een afgelegen plaats in een bos. Hun vader, een diepgelovig man, accepteert hen en voorziet hen van voedsel, maar meer ook niet. Samen moeten ze het zien te rooien en dat lukt. Ze vullen elkaar aan: de een sterk en ondernemend, de ander taai en meer een denker en lezer. Ze ontdekken de muziek door stiekem de fonograaf van hun vader tevoorschijn te halen en zijn platen te draaien. Ze vragen, en krijgen, een gitaar.

Mensen halen hun brandstof uit de aarde door middel van bloedpijpen. Dat kan niet ongestraft, want de aarde stort door die winning beetje bij beetje in elkaar. Ook het krot van de jongens wordt bedreigd en ze besluiten weg te gaan, op zoek naar de zee in het westen. De vader is gestorven en ze laten hem in het huis achter. Met de gitaar, een paar spullen en een revolver gaan ze op weg. Ze oefenen op de gitaar en maken liedjes, maar tot optreden komt het nauwelijks. Mensen zien in gitaarmannen een bedreiging, helemaal als het een tweeling is. Zo zwerven ze al stelend steeds meer westwaarts. En ze groeien onderweg steeds meer uit elkaar, hoewel ze elkaar wel nodig hebben. Beiden ontwikkelen een eigen persoonlijkheid. Uiteindelijk bereiken ze de zee en daar kiest Titus voor een weg die een doodlopende blijkt te zijn. Hij verdrinkt op het wad. Vol schuldgevoel moet en mag de overlevende alleen verder.

Een fantastisch verhaal in een apocalyptische setting dat vanaf het begin onder je huid kruipt. Prachtig en poëtisch van taal, maar rauw in zijn beelden. Een mix van een roadmovie en een schelmenroman. Een worsteling om los te komen van de jeugdjaren en tot loutering te geraken. Een feest om te lezen, hoewel je er niet direct vrolijk van wordt. Over het algemeen zijn de recensies lovend. Hier eentje uit TZUM  van Marlies Otten.

Op 7 maart 2018 wordt dit boek besproken in de lezingenserie Spraakmakende Boeken van Volksuniversiteit Fryslân.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Fantasy, Historische roman, Sociale roman

Heer der vliegen – William Golding

golding

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Het was verplichte lectuur op de middelbare school en wat bleef ervan hangen? Een groep jongens, gedropt op een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee, en iets met een varkenskop. Bijster interessant vond ik het niet destijds.

Nu Heer der vliegen (Lord of the flies) één van de geschenkboeken van Nederland Leest 2016 is besloot ik het boek nog eens te lezen. Kijk ik er nu anders tegenaan? Ja, natuurlijk, want ouder en wijzer… Het thema van Nederland Leest is dit jaar democratie en dit boek past daar naadloos in.

Ergens ten tijde van de Koude Oorlog wordt een grote groep schooljongens uit Engeland geëvacueerd naar veiliger oorden. Er is sprake van een atoombom. Het vliegtuig waarmee ze worden vervoerd belandt echter in een luchtaanval en stort neer. Wonderbaarlijk genoeg overleven heel veel jongens (in de leeftijd van 6 tot 12 jaar) de crash en komen terecht op een onbewoond eiland. Volwassenen zijn er in het geheel niet en in eerste instantie zijn de jongens daar opgetogen over. Nu kunnen ze doen wat ze zelf willen! Maar al snel blijkt dat er toch zaken geregeld moeten worden: voedsel, onderdak, vuur. De twaalfjarige Ralph blijkt een geboren leider; hij roept samen met Biggie (mollig, met een brilletje), een vergadering bijeen en stelt regels vast. Biggie blijkt een intelligente jongen met verstandige ideeën. De vergadering benoemt Ralph, op democratische wijze, als hun aanvoerder.

Er wordt een groot vuur aangelegd: rook wordt misschien door passerende zeeschepen opgemerkt, zodat ze kunnen worden gered. Er worden hutjes gebouwd voor bescherming en onderdak. Er wordt voedsel verzameld.

Ralph krijgt een tegenstander: Jack, die zich opwerpt als hoofd van de jagers, die op varkens moeten jagen om vlees voor de groep te bemachtigen. Jack ziet zijn macht groeien als één van de jongens denkt een beest, monsterachtig groot, gezien te hebben. In de nacht was het niet goed te zien, maar de angst is gezaaid. Jack speelt in de op de angst van de jongens, door ze te laten geloven dat hij de situatie aankan. Zijn steeds groter wordende groep scheidt zich af van die van Ralph en Biggie en gaat aan de andere kant van het eiland wonen. Ze verven hun gezichten, stelen van de anderen en voeren primitieve, rituele dansen uit. Uiteindelijk leidt dat tot een catastrofe.

Hoewel geschreven in 1954, blijkt het boek nog onverminderd actueel. Het gaat over macht, overleven, en over beschaving versus barbarij. Vooral dat laatste aspect maakt het boek huiveringwekkend realistisch.

Heer der vliegen is ook verfilmd. Bekijk de trailer:

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman, Overige

De bibliothecaresse van Auschwitz – Antonio Iturbe

debibliothecaressevanAuschwitzBlok 31 van vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau is een bijzondere barak. Het is de kinderbarak in het enige familiekamp. Kinderen krijgen in deze barak onder bezielende leiding van barakoudste Fredy Hirsch in het geheim lessen in het door hem opgerichte clandestiene schooltje. Wanneer de SS’ers komen inspecteren worden de lessen snel gestaakt, worden er spelletjes gespeeld of de kinderen zingen Duitse liedjes. De grootste schat van het schooltje zijn de acht binnengesmokkelde bibliotheekboeken. Naast de acht boeken  is er ook een levende bibliotheek van volwassenen die boeken en verhalen kunnen navertellen.

De veertienjarige Dita wordt de bibliothecaresse van deze boeken, ze stort zich vol liefde op haar taak: het beheren, verzorgen, uitlenen en verstoppen van de boeken. Lezen is absoluut verboden in het kamp, wanneer de boeken ontdekt zouden worden, zou Dita dit met haar leven moeten bekopen. Het is geen makkelijke taak, vooral niet als de vreselijke kamparts Mengele haar in de gaten houdt en dreigt haar op zijn beruchte autopsietafel ‘helemaal open te snijden’. Maar de prachtige boeken geven Dita verbeelding, ze put er hoop uit, waardoor ze op de been blijft.

De bibliothecaresse van Auschwitz is een waargebeurd verhaal. Antonio Iturbe baseerde het boek op de vele gesprekken die hij voerde met Dita Dorachova.

Je kunt merken dat de auteur vele uren met de hoofdpersoon gesproken heeft, de gruwelijke gebeurtenissen, de kou, honger, de vreselijke omstandigheden, het leven in de barakken, de gaskamers, en de gang van zaken in het schooltje, worden heel gedetailleerd weergegeven, soms gaat de auteur iets te ver in het uitleggen van zaken. Ook blijven de personages wat vlak. Maar het feit dat dit een waargebeurd verhaal is, maakt een hoop goed. De bibliothecaresse van Auschwitz is een prachtig verhaal over een enorm moedig meisje en de kracht van boeken in afschuwelijke omstandigheden.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Oorlogsroman, Overige

De wand – Marlen Haushofer

wandNaar aanleiding van de verfilming van Die Wand, van Marlen Haushofer (1920-1970)  kwam ik ertoe het boek te lezen. Het is het enigszins surrealistische verhaal van een vrouw die door een doorzichtige wand plotseling van de rest van de wereld en dus van haar oude leven wordt gescheiden.

De niet bij name genoemde vrouw gaat met familie naar een afgelegen jachthuis in de Oostenrijkse Alpen. Daar aangekomen gaan de nicht en haar man nog even naar het dorp, de vrouw blijft alleen met de hond achter. Als zij de volgende ochtend wakker wordt, merkt ze dat haar familie niet is teruggekomen. Als zij een eindje het pad afloopt stoot ze opeens op een doorzichtige wand. Aan de andere kant van die wand blijkt het leven stil te staan. De mensen die ze in de verte ziet zijn als versteend en vogels liggen onbeweeglijk in het gras. Ze neemt aan dat iedereen dood is en dat dit misschien veroorzaakt is door een soort van nucleair wapen – het is de tijd van de Koude Oorlog. Ze legt zich vrij snel bij die situatie neer en neemt maatregelen om in haar levensonderhoud te voorzien.

Met als gezelschap de hond Luchs, de koe Bella en de naamloze kat zet zij een huishouden op poten. Ze plant aardappels en bonen, melkt de koe en dankzij de voedselvoorraden van haar familie kan zij het enige tijd uithouden. Zo nu en dan maakt zij een uitstapje aan haar kant van de wand om te onderzoeken of er meer menselijke overlevenden zijn, dat blijkt in het dunbevolkte jachtgebied niet het geval. Naarmate de tijd verstrijkt en ze enige tegenslagen te verwerken krijgt, wordt het leven steeds moeilijker. Uiteindelijk maakt zij een verslag van haar bezigheden om, zoals ze zelf schrijft, haar verstand bij elkaar te houden. Al is de kans nihil dat dat verslag ooit door iemand zal worden gelezen.

De Wand  is een fascinerend boek. Hoewel er weinig spectaculaire dingen gebeuren (het is vooral een verslag van de dagelijkse dingen in de strijd om het bestaan) kun je bijna niet ophouden met lezen. Zo nu en dan bekroop mij wel het gevoel dat ze misschien meer had kunnen doen om aan haar toestand te ontsnappen; aan de andere kant werd heel aannemelijk gemaakt dat ze op het laatst geen behoefte meer had aan menselijk gezelschap.

Wat ik vooral mooi vond zijn de observaties van de vrouw met betrekking tot haar (huis)dieren. Ze zijn haar enige gezelschap en ze worden bijna menselijk. Bijna.

2 reacties

Opgeslagen onder Literaire roman

Vloed – Roderik Six

vloedJe wordt  in dit verhaal meteen in het diepe gegooid. We kijken vanaf het dak van een flat in een ondergelopen stad. Het regent voortdurend. Vier personen, twee vrouwen en twee mannen, bevolken het dak van de flat en roken ultra, een bedwelmingsmiddel. Zij zijn bij de reddingsoperatie (bewust?) achtergebleven in het flatgebouw en gebruiken de resterende voorraden om te overleven. Dat kan eindeloos duren en er zijn weinig initiatieven om uit de impasse te komen.

De verhoudingen tussen de vier hoofdpersonen komen onder druk te staan en ieder reageert op zijn eigen manier op de ontstane zondvloed en de daarbij horende calamiteiten. In flashbacks komen we meer te weten over de onderlinge relaties. Door gebrek aan sociale controle en door de voortdurende bedwelming van alcohol en ultra ontstaat een situatie van verwording en uitzichtloosheid, die beklemmend gaat werken. Je gaat als het ware steeds luier en onverschilliger op de bank liggen lezen.

De beschrijvingen lopen in de pas met de gemoedsgesteldheid van de hoofdpersonen. De sfeer van het verlaten gebouw, met alle niet meer bewoonde kamers, en zijn omgeving, doet surrealistisch aan. Als een van de vier een ongeluk krijgt, verpleegd moet worden en uiteindelijk overlijdt, komen de grote levensvragen in deze kleine gemeenschap keihard aan.
Een rauw, maar intrigerend verhaal, dat je niet gauw weglegt.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige, Psychologische roman, Thriller/misdaadroman

Een wereld zonder hemel – Veronica Rossi

wereld2zonderhemelDe wereld achter de muren van de Bolster werd “De winkel des doods” genoemd. Daar verschool de dood zich in talloze gedaanten“. Dit is de eerste zin van het verhaal en het zet meteen de toon. Het zuigt je onmiddellijk naar binnen.
Het verhaal beschrijft de ervaringen van twee hoofdpersonen. De een, Aria, komt uit de
Bolster en de ander, Peregrijn, leeft daarbuiten in een primitieve nederzetting. Het object dat de centrale rol speelt is de i-viewer van Aria.

Aria wordt voor straf buiten de Bolster geplaatst en moet daar zien te overleven. Met de i-viewer heeft Aria opnames gemaakt van een misdaad en die opname kan haar onschuld bewijzen. Peregrijn’s neef wordt ontvoerd door bewoners van de Bolster. Met de i-Viewer wil Peregrijn contact zoeken met de Bolster om zijn neef vrij te krijgen. Maar de i-viewer is kapot.
Peregrijn kent iemand die hem kan herstellen, maar die woont ver weg. Hij is gedoemd samen op te trekken met Aria, maar dat gaat beslist niet van harte. Vanuit beider perspectief wordt het verhaal beschreven.  De weerzin ten opzichte van elkaar wordt prachtig beschreven. Peregrijn over Aria: Hij herinnerde zich haar geur: een ranzige mengeling van schimmel en vlees op de rand van verrotting…. zo sterk dat hij achter in zijn keel een zure smaak kreeg. Aria over Peregrijn: De ogen van de wildling waren felgroen, maar reflecteerden ook, als de griezelige blik van een nachtdier. En ze besefte dat ze echt waren.

En natuurlijk komen ze op hun reis van alles tegen: kannibalen, bloeddorstige wolven, maar ook onverwachte vrienden en gepijnigde zielen. Uiteindelijk komen ze in de burcht van Marron en een rustperiode breekt aan. Gaandeweg begint begrip en onderlinge waardering te ontstaan en zelfs meer. Na verloop van tijd wordt uiteindelijk de i-viewer gerepareerd en komt contact tot stand met de neef van Peregrijn in Bliss, waar ook Aria’s moeder verblijft en de tocht krijgt een vervolg en eindigt in een fantastische cliffhanger.

Het verhaal is met vaart geschreven en is moeilijk weg te leggen. De groei van de karakters naar elkaar toe geeft dit verhaal een extra dimensie. De landschapsbeschrijvingen en vooral de beschrijving van de Aetherstormen geeft het verhaal extra dreiging.
Kortom, een heerlijk verhaal voor Young Adults, vergelijkbaar met de Spotgaai-trilogie van Suzan Collins. Als ik mocht kiezen koos ik voor dit eerste deel, want uiteraard volgen nog twee delen. Ik kan niet wachten.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Fantasy, Reisverhaal, Young adult

De weg – Cormac MacCarthy

Eén van de meest beklemmende en indringende boeken die ik de afgelopen jaren heb gelezen is De weg (The road) van de Amerikaanse schrijver Cormac MacCarthy.
In het boek  trekt een vader met zijn zoontje door een onherbergzaam landschap waar jaren tevoren een ontzaglijke (milieu)ramp heeft plaatsgevonden. Alles lijkt verbrand en zwartgeblakerd. Er is geen zon, alleen grijze wolken.
Alle beschaving is verdwenen. Voedsel is zeer schaars en bendes gewapende mannen stropen het land af op alles wat eetbaar is, inclusief mensen. Er heerst volstrekte anarchie en niemand is zijn leven nog zeker.
De vader probeert met zijn jonge zoon de kust te bereiken, de weg erheen is lang en gevaarlijk, en het is bovendien onzeker wat hij daar denkt te vinden.
Onderweg probeert hij zijn zoon enig besef van goed en kwaad bij te brengen: wij zijn goede mensen, de anderen zijn (meestal) slechte mensen. Hij probeert te leven volgens morele maatstaven: niet doden (behalve om te overleven), samen delen. Hij leest zijn zoontje voor uit boekjes die hij onderweg vindt, om hem in elk geval een minimum aan beschaving bij te brengen.
Hoe verder ze komen hoe moeilijker het wordt om te leven volgens deze principes. Uiteindelijk wordt elk mens, ook al heeft hij geen slechte bedoelingen, een vijand in zijn ogen. Hij vecht voor wat hij heeft: zijn zoon en een paar kleine bezittingen.
Tenslotte bereiken ze de kust, maar de vader is gewond geraakt en bezwijkt aan zijn verwondingen. Zijn zoon zal alleen verder moeten. Het lijkt een onmogelijke opgave. Heeft hij de jongen goed genoeg voorbereid op dat leven? Is hij er tegen opgewassen?
Als lezer ben je geneigd te denken dat het gaat lukken. Het boek eindigt met een sprankje hoop voor de toekomst.
Het is een boek waarvan de opgeroepen beelden nog lang op je netvlies blijven staan.
Het boek werd in 2007 bekroond met de Pulitzerprijs voor literatuur.

1 reactie

Opgeslagen onder Literaire roman