Tagarchief: filosofie

De zevende functie van taal Laurent Binet

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Stel je zou mensen via een taalformule kunnen overtuigen van alles wat je wilt. Politici zouden er likkebaardend naar op zoek gaan.

Zo gaat het in dit verhaal. Roland Barthes, een taalwetenschapper, krijgt na zijn bezoek aan François Mitterand een auto-ongeluk, zodat hij in het ziekenhuis belandt. Daar wordt hij opnieuw bedreigd en aangevallen en hij overlijdt. Dan krijgt commissaris Bayard de opdracht het ongeluk te onderzoeken. Het lijkt een routineonderzoek, maar hij ondervindt in de kringen van wetenschappers zoveel weerstand dat hij besluit om een medestander te zoeken.

Dat is Simon Herzog, een promovendus van de universiteit van Vincennes, en via hem krijgen we toegang tot het wereldwijde wetenschappelijke milieu van begin jaren jaren tachtig. Het verhaal speelt achtereenvolgens in Parijs, Bologna, Ithaka (een plaatsje in de Verenigde Staten), Venetië, Parijs en de epiloog vindt plaats in Napels. Het  draait dus allemaal om het document van die overtuigingsformule. Er zijn verschillende kapers op de kust, een Bulgaarse variant, de Russen, maar ook de beide presidentskandidaten: Giscard en Mitterand. Bovendien zijn er ook verschillende kopieën: een papieren, een uit het hoofd geleerde, en een cassettebandje.

Wezenlijk onderdeel van het verhaal is De Logos-club, een wereldwijde debat-club, opgedeeld in niveaus, waarbij de verliezer van het debat betaalt met het laten afhakken van een vingerkootje, maar dat het ook meer kan kosten, blijkt aan het eind van het boek. Het verhaal eindigt in het televisiedebat tussen Giscard en Mitterand en daar blijkt dat de overtuigingsformule kennelijk toch  werkt.

Ik heb genoten van het verhaal, maar de intellectuele debatten tussen de wetenschappers gaan me, net als commissaris Bayard, volledig boven de pet en dat is wat mij betreft doorbijten en daarmee ontgaat me waarschijnlijk ook de fijnzinnige humor, waarover op de achterflap wordt gesproken. Echt bestaande figuren als Althusser, Todorov, Foucault en Eco bestrijden elkaars opvattingen op groteske wijze. Het wordt iets begrijpelijker als de tennissers Björn Borg en Ivan Lendl tegenover elkaar gezet worden. Als je dit verhaal leest heb je het gevoel dat je behoorlijk wat gemist hebt begin jaren tachtig.

Recensies zijn wisselend. Boekverkopers op Hebban zijn laaiend enthousiast. Coen Peppelenbos in Tzum is ronduit negatief. Chris Buur, chef van V en Sir Edmund (bij de Volkskrant), is razend enthousiast over het nieuwe boek van Laurent Binet en legt in bijna 3 minuten in flitsende beelden uit waarom.

De zevende functie van taal wordt op 1 februari 2017 besproken in de lezingenserie Spraakmakende Boeken.

1 reactie

Opgeslagen onder Detective, Humoristische roman, Politieke roman

Blindgangers – Joke J. Hermsen

In deze filosofische roman maakt de lezer kennis met een vriendengroep in Amsterdam. Bas en Anna, Johan, Iris, Reindert, Ella en Det zijn nu rond de vijftig en kennen elkaar uit hun studententijd van de filosofiegroep “Nil desperandum” (Gij zult niet wanhopen). In die tijd zaten ze nog vol hoop en verwachtingen;  nu, bijna dertig jaar later, is die hoop veranderd in zoniet wanhoop, dan toch in teleurstelling en desillusie.

Mislukte huwelijken, carrières en proefschriften die niet willen vlotten, problemen met de kinderen, onderlinge moeizame relaties, het zijn allemaal factoren die het leven er niet gemakkelijker op hebben gemaakt. Toch besluiten ze om hun jarenlange vriendschap te vieren met een weekend in het vakantiehuisje van Bas en Anna in Drenthe. Midden in de winter gaan ze op vrijdagavond over gladde wegen vol sneeuw op weg.

Eenmaal aangekomen in het huis op een verlaten vakantiepark, vloeit de drank rijkelijk. Er ontstaan verhitte discussies over onder andere het boek Wij zijn ons brein. In de groep overheerst de mening dat er zoiets als een geest moet zijn, maar neurochirurg Johan is het daar volstrekt niet mee eens. Hij is als enige van de groep een andere, meer hedonistische weg ingeslagen: geen  Plato meer, maar Epicurus.

Deze en vele andere filosofische kwesties passeren de revue. Veel actie is er niet, maar Hermsen weet prachtig de onderlinge verhoudingen bloot te leggen. Ongemakkelijke stiltes, (bijna-)ruzies, irritaties.

Het boek kent een dramatisch einde als Reindert, gescheiden van Medy, die hun twee dochters tegen hun vader opzet, hals-over-kop terugrijdt naar Amsterdam, na een zeer teleurstellend telefoontje. Het boek stevent af op een familiedrama, maar op het laatste moment weet Reindert toch zijn dochters te redden. Helaas loopt het voor de zoon van Bas en Anna niet goed af. Meer verklap ik er niet over. Het einde van het boek zien we vanuit het vogelperspectief van deze zoon. Zijn we dus toch meer dan ons brein?

Ik vond het een heel goed boek, dat zeker tot nadenken stemt. Het is een mooie afspiegeling van ons moderne leven en er zal voor elke lezer veel herkenbaars in zitten. Stilistisch vind ik het niet altijd even sterk: soms rare  en houterige zinnen. Hier had de uitgever een steviger rol in mogen spelen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Wit als melk, rood als bloed – Alessandro D’Avenia

Leo is een gewone zestienjarige jongen, zit in het voetbalteam met zijn beste vriend Nico, is verliefd op de mooie onbereikbare Beatrijs, met haar lange rode haar en groene ogen, en school kan hem niet erg boeien. Hij wil het eigenlijk niet toegeven, maar het wordt een stuk interessanter wanneer er een invaller komt voor filosofie. De leraar is gepassioneerd, hij laat de leerlingen nadenken over het leven, hij vraagt ze hun dromen na te jagen. Opeens verschijnt Beatrice niet meer op school, ze heeft leukemie. Leo is er kapot van, zijn onbezorgde leventje is voorbij, maar hij denkt aan de lessen van de filosofieleraar en besluit Beatrice op te zoeken.

Het onderwerp van het boek is zwaar, maar Alessandro D’Avenia is erin geslaagd om het toegankelijk te maken. Het is prachtig geschreven, het boek staat vol met diepe gedachten. Je kunt de emoties echt voelen. De hoofdstukken zijn kort, het verhaal leest vlot. Een waardige debuutroman!

  •  Voor degenen die het Italiaans beheersen: de website van Alessandro D’Avenia
  •  Heeft uw bibliotheek Wit als melk, rood als bloed?

1 reactie

Opgeslagen onder Literaire roman