Tagarchief: Eerste Wereldoorlog

Vlucht – Johanna Spaey

Omslag Vlucht

Heeft uw bibliotheek dit boek?

In Vlucht lezen we over twee vrouwen wier levens elkaar in de Eerste Wereldoorlog kruisen.
Net als veel andere Belgen vlucht Marieke vanuit Leuven naar Nederland. Voor haar ogen zijn haar ouders en haar twee jonge kinderen dood geschoten. Zij vlucht naar Oosterhout in Noord Brabant waar zij werk krijgt in een hotel.

De eigenaresse van het hotel heeft een strikte levensstijl evenals haar dochter Sybille. Dat strookt niet met de levensstijl van Marieke. Die leidt een losbandig leven met soldaten om de vreselijke gebeurtenissen waarvoor ze gevlucht is van zich af te zetten. Op een bepaald moment wordt haar gedrag niet langer getolereerd. Ze wordt gedeporteerd naar een heropvoedingskamp in Nunspeet waar meer vrouwen zitten die correctie nodig hebben. De zoon van de eigenaresse, Victor, is in stilte verliefd op Marieke. Pas na haar deportatie laat hij dat merken en komt hij haar achterna. Er ontwikkelt zich een liefdesrelatie tussen de twee, ze trouwen, krijgen kinderen en nemen uiteindelijk het hotel over.

Sybille is verliefd op een in het hotel ingekwartierde officier, maar de liefde komt niet tot bloei. Uit teleurstelling treedt ze in als kloosterlinge en ontwikkelt daar een liefde voor boekrestauratie. Na jaren van concentratie op de restauratie van oude kloosterboeken treedt ze plotseling uit om op zoek te gaan naar de Belgische officier. Van Marieke krijgt ze wat Belgisch geld mee om zich in Leuven te kunnen redden. De officier, Leon, blijkt nooit teruggekomen te zijn bij zijn vrouw. Door toeval komt Sybille aan een baan als restaurateur in de universiteitsbibliotheek waardoor ze haar leven in Leuven kan opbouwen.

De auteur heeft meerdere archieven geraadpleegd om een goed beeld te kunnen schetsen van de situatie van de Belgische vluchtelingen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog. De levensverhalen zijn echter helemaal fictief. Dit boek bevestigt dat vluchten voor oorlog van alle tijden is en dat een oorspronkelijk gastvrije opvang gemakkelijk kan omslaan in repressie als er teveel vluchtelingen komen. Interessant om via dit fictieve verhaal de wederwaardigheden van Belgische vluchtelingen in Nederland te lezen.

Bewaren

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Oorlogsroman

Meester Mitraillette – Jan Vantoortelboom

meester

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Het verhaal begint met de overdenking van de hoofdpersoon, vastgebonden aan een weidepaal. Terwijl de soldaten zich voorbereiden op de executie kan hij alleen maar naar ‘binnen kijken, naar zijn ouders, zijn broertje, zijn leerlingen en in het bijzonder naar zijn favoriete leerling, Marcus’.

Dan neemt de schrijver ons mee naar de jeugd van David. Hij groeit op in een gezin waar hij en zijn broertje een gelukkige jeugd hebben. Door een noodlottig ongeval met een pistool komt zijn broertje om en David voelt zich daar schuldig onder. Zijn vader verheerlijkte hun viermanschap maar als er drie overblijven, voelt David dat hij beter kan vertrekken. Hij wordt aangesteld als leraar op een lagere school in Elverdinge, een dorpje in West-Vlaanderen. David probeert zijn leerlingen, alleen jongens, te overtuigen dat er meer in het leven is dan boer worden.

Leerling Marcus krijgt meer aandacht als knapste van de klas. Buiten schooltijd maken ze lange wandelingen. De moeder van Marcus is David daar erg dankbaar voor en langzamerhand wordt David verliefd op deze Godelieve. Deze gelukkige periode wordt verstoord als Marcus verdrinkt, zelfmoord of niet? David voelt zich opnieuw schuldig.

Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt wordt de druk steeds groter om zich aan te melden als soldaat. Naar zijn gevoel moet David iets rechtzetten en hij maakt mee wat miljoenen soldaten meemaken. Wanneer hij in de buurt van Elverdinge vecht kan hij het niet laten op zoek te gaan naar zijn dorp en naar Godelieve. Hij komt te laat terug op zijn post en deze desertie moet hij bekopen met de dood.

Dit boek vind ik erg mooi. Naast de boeken van Erwin Mortier, Stefan Hertmans en Stefan Brijs telt dit boek mee als een ‘verslag’ van een oorlog. Maar zeker ook is het een beschrijving van het leven van een gevoelige jongeman. Zonder grote woorden te gebruiken laat de schrijver ons voelen wat er in David omgaat.
Het boek was in februari 2014 Boek van de Maand  bij De Wereld Draait Door. Lees meer op de website van Jan Vantoortelboom

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologische roman

Grijze zielen – Philippe Claudel

claudelHet is dit jaar 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog, ook wel de Grote Oorlog genoemd, begon. In de roman Grijze zielen van Philippe Claudel wordt verslag gedaan van een persoonlijke geschiedenis ten tijde van deze oorlog. De verteller blikt in zijn nadagen weemoedig en met ingehouden woede terug op de moord op een mooi tienjarig meisje, Belle de jour genaamd, in een Frans stadje in 1917. Hij was daar op dat moment politieagent en werd op die manier bij ‘De Zaak’ betrokken.

Tegen de achtergrond van een immer dreigende oorlogssituatie (“Ons stadje kon de oorlog horen, maar deed er niet echt aan mee.”) overheerst de vraag: wie vermoordde Belle de jour?

Naast het moordmysterie gaat Claudel via zijn hoofdpersoon ook in op diverse filosofische vragen als ‘Wat is goed en slecht?’, ‘Wat is waarheid?’, ‘Wat is werkelijkheid?’ en ‘In hoeverre kunnen we mensen echt begrijpen?’.

Philippe Claudel heeft voor Grijze zielen in Frankrijk de prestigieuze literaire Prix Renaudot en de Grand Prix des Lectrices de Elle ontvangen. Het boek was daar een groot succes en wat mij betreft terecht. Het gestaag voortkabbelende verhaal, het gebruik van een niet chronologische vertelstructuur, de zorgvuldig geschreven zinnen, de melancholie én diepzinnigheid maken van deze roman een echte aanrader!

“Ik weet niet precies waar ik zal beginnen. Het is moeilijk. Al die tijd die is verstreken valt niet meer in woorden te vatten, en de gezichten, glimlachen en wonden evenmin. Maar toch moet ik proberen te vertellen. Vertellen wat ik al twintig jaar op het hart heb. Berouw en grote vragen. Ik moet het mysterie als een buik openrijten en er mijn beide handen in steken, ook als dat nergens iets aan verandert.” (De verteller)

 

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman, Psychologische roman

Oorlog en terpentijn – Stefan Hertmans

oorlogOp zijn twaalfde verjaardag krijgt Stefan van zijn grootvader, Urbain Martien, een gouden horloge dat al een paar generaties in de familie is. In zijn enthousiasme omhelst Stefan zijn grootvader en laat daarbij het langgekoesterde horloge op de tegelvloer kapotvallen. Een klein drama, waarover Stefan zich zijn hele leven vaag schuldig blijft voelen. Dit horloge had een bijzondere betekenis voor zijn grootvader, het had met hem de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog overleefd en hem overal vergezeld. Het is symbolisch voor de verdwenen tijd en wereld zoals Martien die gekend had.

Oorlog en Terpentijn beschrijft het leven van Urbain Martien, gebaseerd op de twee volgeschreven schriften met herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog en de jaren daarvoor, zoals ze door Martien in de jaren vijftig en zestig zijn opgetekend. De vader van Urbain was schilder in Gent, restaurateur van fresco’s in kerken en kloosters. De kleine Urbain hield zijn vader hierbij vaak gezelschap en zo ontstond zijn liefde voor de teken- en schilderkunst. Hoewel hij op 13-jarige leeftijd in een ijzergieterij moest gaan werken, zwaar en gevaarlijk werk, nam hij zich voor later ook schilder te worden. In plaats daarvan kwam hij echter terecht op de militaire academie, en daardoor werd hij meteen opgeroepen toen de oorlog uitbrak. Zijn oorlogservaringen beslaan het hele tweede deel van het boek.

Het boek verhaalt daarnaast van de liefde van Urbain voor zijn sterke moeder, zijn passie voor de schilderkunst, zijn verdriet om de verloren geliefde. Hertmans heeft met dit prachtige boek een monument voor zijn grootvader opgericht, dat een groot lezerspubliek verdient!

“Zo was deze paradox de constante van zijn leven: heen en weer te worden geslingerd tussen de militair die hij noodgedwongen was geweest en de kunstenaar die hij had willen zijn. Oorlog en terpentijn.”  (Stefan Hertmans)

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Historische roman, Literaire roman, Oorlogsroman

John Boyne – De witte veer

omslag witte veerDe witte veer is een intrigerende titel. Door het lezen van dit boek ben ik er achter gekomen dat het de benaming is voor Engelse dienstweigeraars in de Eerste Wereldoorlog.

De hoofdpersoon Tristan Sadler heeft in de loopgraven in Frankrijk gevochten en  hij heeft dat overleefd. Veel van zijn medesoldaten hebben het leven gelaten. Hij is blij dat hij leeft, maar er is heel wat gebeurd. Het boek begint in 1919 als Tristan vanuit Londen naar Norwich reist met een pakketje brieven van zijn gesneuvelde vriend Will. Hij wil die teruggeven aan de afzender, Marian Bancroft, de zuster van Will. Het verhaal speelt afwisselend in 1919 en in 1916 als Tristan aan Marian vertelt wat er allemaal gebeurd is met Will en hemzelf. Van het begin af aan is duidelijk dat de twee hoofdthema’s van dit boek dienstweigeren en homoseksualiteit zijn. Daarnaast spelen vriendschap en schuldgevoelens een grote rol.

Het boek is toegankelijk en spannend geschreven. Het geeft een indringend beeld van de maatschappelijke houding in die periode ten opzichte van homoseksualiteit en dienstweigeren. Vanuit deze tijd gezien is het verbijsterend hoe negatief erop gereageerd werd. Die blik in de geschiedenis vanuit een persoonlijk perspectief maakt dit tot een interessant boek.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Historische roman, Oorlogsroman