Auteursarchief: Arjen

Over Arjen

Bibliothecaris en hoofd van de wijkbibliotheken in Leeuwarden. Wat me het meest bezighoudt: ontwikkelen van specifieke profielen per bibliotheek, met name op het gebied van collectie, samenwerken met lokale partners en ontwikkelen van 100 talenten voor jeugd en tieners. Interesses: postmoderne romans, minimal music, beeldende kunst, cultuuurpolitiek.

Het boek van wonderlijke nieuwe dingen – Michel Faber

faber

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Peter was vroeger een junkie en ruziezoeker, maar is gered door Beatrice, een verpleegkundige. Zij bracht hem het geloof in God en Jezus en samen bestieren ze een bloeiende gemeente aan de onderkant van de maatschappij. Peter wordt echter uitgezonden door een organisatie, USIC, naar de verre planeet Oasis, waar de oorspronkelijke bewoners smachten naar het woord Gods.

De Oasiers blijken de perfecte gelovigen. Tekstvast, met een onwankelbaar geloof en er valt geen onvertogen woord. De bijbel noemen zij het Boek van Wonderlijke Nieuwe Dingen. Oasis blijkt een bijzonder saai landschap te hebben, zonder duidelijke markeringspunten. Bijzonder is de regen die danst van de ene kant naar de andere kant van de hemel.
De kolonie van mensen is een soort niemandsland waar alleen mensen voor geselecteerd zijn die weinig banden met de Aarde hebben. Ook onder elkaar is er een gebrek aan drama en emotie. Althans, dat lijkt zo. Alles zit onder een dikke saus van functionele samenwerking; alle verwijzingen naar de Aarde zijn clichés, of oud nieuws. USIC blijkt een machtige organisatie, maar met een schimmig doel. “Wij investeren in mensen” is het enige missionstatement dat Peter te horen krijgt.

Ondertussen lijkt het bij Beatrice op Aarde steeds slechter te gaan: natuurrampen, faillissementen van multinationals, diefstal onder de eigen gelovigen. Beatrice wordt steeds cynischer, iets wat Peter moedeloos maakt. Bovendien raakt ook Peter los van de Aarde en kan hij zich niet verplaatsen in Beatrice.

De Oasiers bouwen intussen aan een kerk en maken de mooiste schilderijen. Bij ongelukken blijkt echter dat ze zeer kwetsbaar voor verwondingen zijn, in tegenstelling tot de mens. Mensen kunnen herstellen van een wond, zij gaan onherroepelijk dood.

Uiteindelijk wankelt het geloof in God bij Beatrice. Peter staat met lege handen: zijn stichtelijke taal werkt niet meer. Het enige wat hij nog kan doen is terugvallen op de band tussen hen als man en vrouw. Is er nog hoop nu alle vertrouwen weg is?

Tijdens het schrijven van het boek werd de vrouw van Michel Faber levensbedreigend ziek. Michel Faber wilde eigenlijk stoppen met schrijven, maar zijn vrouw Eva dwong hem het af te maken. In een interview wordt duidelijk welke invloed dat op het boek kreeg. Als lezer kan je je bijna niet onttrekken aan de persoonlijke levensgeschiedenis van de schrijver.

Deze nieuwste roman van de Australisch-Nederlandse Michel Faber is met recht een wonderlijk verhaal. Ik zat me voortdurend af te vragen waar het naar toe ging. De beste benadering vind ik nog het te lezen als een ideeënroman, maar er zit meer in dit boek.

Voor The Monthly Book werd Michel Faber via Skype geïnterviewd  – een vervreemdend effect, net als het contact in Het boek van wonderlijke nieuwe dingen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

De Opwindvogelkronieken – Haruki Murakami

mura

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Haruki Murakami schreef De Opwindvogelkronieken in de periode dat hij op uitnodiging te gast was aan de Princeton universiteit in de Verenigde Staten: de tijd van Twin Peaks en de Eerste Golfoorlog tegen Saddam Hussein. In het uitgebreide nawoord vertelt de schrijver dat dit na-echoot in de roman.

De roman is gegroeid uit het gegeven dat Murakami eerder in een kort verhaal had beschreven. De jonge Tōru Okada heeft onlangs zijn baan als manusje van alles bij een advocatenkantoor opgezegd en weet niet wat hij verder wil. Zijn vrouw verdient de kost en vindt dat prima. Althans dat lijkt zo, totdat zij verdwijnt. Is zij bij hem weggelopen, net als de kat, die al dagen weg is? Zit ze in de problemen en lukt het niet terug te keren? Tōru is een typische Murakami-held die weinig zelf onderneemt, maar het meer op zich af laat komen. En wat er op hem afkomt is een bonte stoet van personages. Twee zusters met mediamieke gaven, een Lolita-buurmeisje in de steeg, een gitaarspeler met een knuppel, een politicus die ‘zielen’ wegneemt, enzovoorts. Vooral het verhaal van de oude luitenant die de oorlog in Mantsjoerije heeft meegemaakt is huiveringwekkend en draagt een groot deel van het boek. In de tweede helft van het boek zakt de spanning wat weg, maar daar staan mooie, eenzame avonturen tegenover.

In dit boek gaat Murakami helemaal los met het idee van een put, wat ook in andere boeken van hem voorkomt. Tōru gaat meermaals urenlang in een put in de tuin van een spookachtig huis zitten. Daar raakt hij in een soort trance waarin hij meer te weten komt over de situatie waarin zijn vrouw zich bevindt. Uiteindelijk weet hij  diverse verhaallijnen bij elkaar te brengen en in een soort droomtoestand tot de juiste actie over te gaan.

Naar mijn idee is dit het beste boek dat Haruki Murakami geschreven heeft. De magisch-realistische elementen, waar Murakami in veel anderen boeken wel eens in doorslaat, zijn in de Opwindvogelkronieken niet overheersend. Bovendien biedt de nuchtere houding van Tôru voldoende tegenwicht. De bovennatuurlijke verschijnselen zijn eerder bewustzijnstoestanden dan op zichzelf staande krachten. Het surrealisme bij Murakami is een manier om zijn zoekend proces van schrijven weer te geven: een zoektocht op de vraag wat het betekent om mens te zijn.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Nacht voor het feest – Saša Stanišić

nachtfeest

heeft uw bibliotheek dit boek?

In het fictieve dorp Fürstenfelde in de Uckermark, boven Berlijn, wordt al sinds eeuwen het Annafeest gehouden. Niemand kent meer de oorspronkelijke betekenis, maar toch keren dezelfde soort gebeurtenissen en personen terug,  ‘slechts gescheiden door wat tijd en geschiedenis’. Zal het huwbare meisje een kroon krijgen, worden de geesten bezworen en zullen de klokken het dorp waarschuwen?

In de nacht voor het feest spoken een aantal inwoners van het dorp rond, onrustig of op jacht. Zoals de moervos die op eierjacht voor zijn jongen is en al eeuwen de rol van toeschouwer in het dorp vervult. Ook meneer Schramm – vroeger luitenant-kolonel in het Oostduitse Volksleger, nu klusjesman van landbouwmachines – doolt rond, met een pistool. Het pistool is voor hemzelf bedoeld, maar de 18-jarige heldin Anna weet hem van zelfmoord te weerhouden. Anna is de laatste van de Gehers en zal de dag na het feest vertrekken om te studeren. Naast haar ouderlijk huis ligt al eeuwen een verwilderd veld. Het veld speelt de rol van niemandsland: hard en vuil. Er zijn in de afgelopen eeuwen mensen vermoord, aan de eenzame eik opgehangen, en appels verschenen tijdens hongersnood.

Zo zijn er meer plekken met een magische uitstraling. De twee inktzwarte meren waar Fürstenfelde aan ligt, boezemen mensen al eeuwen angst in. Al de tijd was er de veerman om ze over te zetten, maar nu is hij dood. Van de veerman gaat het verhaal dat hij geen angst toonde toen de duivel overgezet wilde worden en dat de duivel hem de keus liet om zelf te bepalen wanneer zijn tijd gekomen was. Wat moet het dorp nu de veerman dood is, de meubelmaker al langer verscheiden is en de klokkenluider ermee wil stoppen?

Aan het begin van de nieuwe dag, op het Annafeest, lijkt alles toch goed te komen als Johann Schwermuth, de nieuwe klokkenluider, zijn examen aflegt en een nieuw lied speelt.

De Bosnisch-Duitse schrijver Saša Stanišić kwam tijdens de oorlog in Bosnië als veertienjarige naar Duitsland en heeft in zijn tweede roman de sfeer van een Duits dorp schitterend getroffen. Misschien kan hij juist als vreemdeling de personen, de kleine en grote geschiedenissen zo raak typeren? Hij treedt in ieder geval ook zelf actief op als chroniqueur in namaak oud-Duits.
Behalve sprookjeselementen, gruwelen en wonderen komen ook de lokale aristocraten en moderne machtsmisbruikers uit de Oost-Duitse tijd voorbij, maar eigenlijk is het dorp, of liever de tijd zelf, de hoofdpersoon.

 

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Het liefdesleven van Nathaniel P. – Adelle Waldman

boekendelerHet debuut van Adelle Waldman is bijzonder goed ontvangen in de Verenigde Staten. The New Yorker vond het ´a best book of the year´, het was de ´editors choice´ van The New York Post en ook schrijver Jonathan Frantzen mag op de achterflap zeggen dat hij het ´razend slim´ vindt. Nu speelt het boek toevallig in New York en in het milieu van beginnende schrijvers, journalisten en redacteuren, dus dat komt goed uit.

Het boek beschrijft de omgang met vrouwen van de dertiger Nathaniel – Nate voor vrienden – Piven en heeft daarmee veel weg van een zedenschets. Dat komt niet alleen door de onderwerpen waarover gepraat wordt en de gedachten van Nate, maar ook door de focus van de schrijfster op maatschappelijke status. De status in hun kringen wordt voornamelijk bepaald door culturele bagage, politiek correct gedrag en de juiste dosis relativeringsvermogen.  Het boek leek zeker in het begin wel een aflevering van Sex and the city – wat volgens mij een nogal oppervlakkige serie is.

Ironisch is dat Nate juist erg geeft om intelligentie en diepgang en bang is om oppervlakkig te zijn. Dat Nate goed ligt bij de vrouwen is wel duidelijk: het is net uit met Juliet – een zakenvrouw die er geen gras over laat groeien – en kort daarvoor had Nate een relatie met de ‘extreem knappe’ Elisa. Al snel legt Nate het aan met Hannah, algemeen beschouwd als ‘lief en slim of slim en lief’. Hannah is anders dan zijn ex-en: ze pruilt niet, is geen bitch en Nate kan veel waardering opbrengen voor haar essay’s. Toch loopt deze relatie net als zijn andere uit op een mislukking. Nate blijkt niet zonder zonden: hij is steeds afweziger en in gedachten voornamelijk bezig met waar hij zin in heeft, zoals sport op tv, iets eten of porno op de computer kijken.

Al gauw komen de verwijten: Nate’s getamboureer op zijn schrijversprestaties vind Hannah ‘intellectueel gezeik’. Nate vindt vrouwen uitmunten in ‘infantiele genotzuchtige navelstaarderij’, waarbij ze vooral goed zijn in hun reflectie op zichzelf en niets gelegen laten liggen aan feiten, geschiedenis of ideeën in boeken.

Dat het boek los komt van een simpele zedenschets, komt doordat Adelle Waldman erg goed is in details en dialogen. Die spetteren werkelijk van het papier af. De details laten ook het verschil zien tussen zeggen en doen van Nate en zijn vriendinnen. Het is ook niet een simpel ‘war of the sexes’ boek. Nate beschouwt zichzelf als een postfeminist en kan begripvol zijn en echt aardig. Nate is voortdurend bezig zijn gedrag te rechtvaardigen, maar is ook in staat tot zelfreflectie.

Adelle Waldman: “Ik wilde een boek schrijven waarin je als lezer twijfels hebt over het handelen van de hoofdpersoon, maar tegelijk inzicht krijgt in hoe hij zijn gedrag rechtvaardigt”

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Winterlogboek – Paul Auster

winterlogboekJe bent een schrijver en je wilt vertellen over je leven tot nog toe. Je bent bijna vierenzestig jaar, maar net als in de woorden die de Franse acteur Jean Louis Trintignant tegen je sprak – ‘now at seventy-four I feel much younger than I did when I was fifty-seven’ – heb je je wel eens ouder gevoeld. Je denkt dat jou niet de dingen overkomen die bij andere mensen gebeuren, maar dan – een voor een- overkomen ze je toch. Je bent niet meer de held in je eigen leven.

Je beschrijft je leven aan de hand van je eigen lichaam. Waar je allemaal geweest bent – van Manhattan, Californië, Minnesota tot de jaren die je in Frankrijk hebt gewoond. En wat je allemaal wel niet gedaan hebt met je handen, hele opsommingen beschrijf je.

De mensen die belangrijk voor je zijn. Je levenslustige moeder die zich ontworstelde aan het slechte huwelijk met je vader en het geluk vond met een nieuwe man. Na zijn dood verloor ze haar levenslust, tot je haar uiteindelijk moest onderhouden.

Meisjes die je gekend hebt. Van de dramatisch slechte keuzes in je middelbare schooltijd tot de avonturen met vrijgevochten meisjes op de boot naar Europa en het onwaarschijnlijke feit dat je tot twee keer toe in een vliegtuig naast een aantrekkelijk en intelligent meisje kwam te zitten en na een uur praten de reis zoenend en vrijend voortzette.

Je eerste huwelijk dat al na een paar jaar strandt en je tweede huwelijk met een Amerikaanse van Noorse afkomst. Intieme details geef je niet prijs en uit de verwijzing dat ‘some of the most beautiful places are on your wifes body’, spreekt respect.

Je lichaam dat na een paniekaanval ineenstort als je moeder overlijdt; de fysieke ervaring van een dansvoorstelling die je uit je writers block haalt, de inspanning van een helse autotocht door een sneeuwstorm terwijl je schoonfamilie op je vertrouwt. En de kleine brandweerman, die je al jong in je broek ontdekt.

De dood die je van dichtbij meemaakt als een vriendje naast jou door de bliksem getroffen wordt.  De dood die je fysiek ervaart in Bergen-Belsen en de herinnering aan de Twin Towers als je wekelijks van Brooklyn naar Manhattan reist.

Na een paar maanden schrijven heb je een beeld van een mensenleven gegeven – vitaal, niet uniek, maar wel uitzonderlijk. Niet sentimenteel of heroïsch, maar ook niet oppervlakkig. Net zoals in een echt leven.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Te veel geluk – Alice Munro

te veel gelukIn het najaar van 2013 won Alice Munro de Nobelprijs voor de literatuur en de enthousiaste kritieken maakten mij nieuwsgierig naar haar laatste boek Te veel geluk, een verhalenbundel die in Nederland uitkwam in 2013.

Alice Munro is een schrijfster van 83 jaar en ze schrijft nog steeds. Dat wetend bekijk je de verhalen wel als ‘dames’-verhalen en het is ook wel zo dat de personages vaak vrouwen zijn die herinneringen ophalen. Maar de mentaliteit is onbekrompen en ze sparen zichzelf niet. Wel spelen veel verhalen zich af in de betere kringen en het statusbewustzijn dat daar uitspreekt stoorde me wel eens.

Het eerste verhaal is een mooie uitzondering daarop. Doree, een schoonmaakster met een laag zelfbeeld, woont samen met haar man Lloyd, die waanvoorstellingen heeft. Het gezinsdrama dat volgt zadelt Doree op met een onmogelijke positie. Doree kan niet veel met wat haar therapeute tegen haar zegt en trekt uiteindelijk verrassend haar eigen plan.

Het meeste verrassend vond ik de onvoorspelbare plotwendingen, bijvoorbeeld in het verhaal  Fictie, waarin je voortdurend op het verkeerde been wordt gezet. Het verhaal bestaat uit twee delen waarin een vrouw na haar eerste huwelijk een heel ander leven is gaan leiden. Wanneer een personage uit het verleden opduikt – waarvan je niet verwacht had dat die een rol zou gaan spelen – ontwikkelen zich bij de vrouw ideeën en verwachtingen die telkens niet uitkomen.

Andere verhalen bestrijken een heel leven, zoals in Diepe holen. In het begin lijkt het een verslag van een familie-uitje te zijn, maar gaandeweg ontspint zich een drama dat een leven lang de verhouding tussen de oudste zoon en de moeder bepaalt.

Juist door de onvoorspelbaarheid en de nadruk op de gedachten en gevoelens van de hoofdpersoon, zijn de verhalen heel herkenbaar.

Het titelverhaal Te veel geluk beschrijft de laatste dagen van de historische Sofia Kovalevskaja, een Russische wiskundige, die hoogleraar werd in Stockholm. Omdat Alice Munro dit onder andere baseert op haar dagboeken en brieven, komt ze heel dicht in de buurt van het leven en de gedachten van deze vrouw die, in een patriarchale wereld, het geluk najaagt: zelfstandig, maar toch afhankelijk van de goedkeuring van anderen.

  • Heeft uw bibliotheek Te veel geluk?
  • Bekijk een interview naar aanleiding van het winnen van de Nobelprijs voor Literatuur 2013
  • Lees een recensie over Te veel geluk.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Tsjik – Wolfgang Herrndorf

tsjikHet boek Tsjik van Wolfgang Herrndorf is inmiddels een cultboek en een bestseller in Duitsland. Een boek voor iedereen van 15 jaar en ouder. De hoofdpersonen zijn 14- en 15-jarigen en hun taal- en gedachtenwereld zijn goed getroffen. Vond je Joe Speedboot leuk, lees dit dan ook!

Maik Klingenberg is een verlegen jongen, zo saai als een slaappil volgens zijn klasgenoten. Hij heeft zelfs geen bijnaam en dan moet je wel erg niet-opvallen. Maik is nogal onderkoeld en houdt afstand tot iedereen. Al snel lezen we dat deze zelfbescherming door de situatie thuis komt.

Zijn vader heeft een makelaardij die op z’n kont ligt, zijn moeder is aan de alcohol, het huwelijk is mislukt. Tot overmaat van ramp gaat zijn vader er in de zomervakantie vandoor met een 19-jarige ‘assistente’.

Maik heeft een oogje op het mooiste meisje van de klas, maar die ziet hem niet staan. De zaken veranderen als er een Russische jongen Andrej Tsjichatsjov, bijgenaamd Tsjik, in de klas komt. Tsjik zoekt toenadering in de zomervakantie. Uiteindelijk geeft Maik zich gewonnen en stapt bij Tsjik in een gestolen Lada. Ze gaan op weg naar Walachije – in het Duits synoniem voor Verweggistan.

Zo begint een feel-good roadmovie. De mensen die ze onderweg tegenkomen blijken vriendelijk en hulpvaardig. Helemaal niet slecht en uit op misbruik, zoals Maik thuis meegekregen heeft. De avonturen zijn fantastisch, vol puberromantiek, onwaarschijnlijke ongelukken en memorabele ontmoetingen. Maik en Tsjik bouwen een hechte vriendschap op die ook voor de rechtbank – want het loopt natuurlijk niet helemaal goed af – stand houdt.

Zijn vader kan er niet om lachen, Maiks moeder heeft wel veel gevoel voor humor. De eindscene waarin ze samen onder het zwembad naar de drijvende meubels boven hun staren is geweldig en erg komisch.

Wolfgang Herrndorf begon als stripauteur. Tsjik is dan ook heel filmisch geschreven ; een verfilming kunnen we denk ik wel verwachten. Het boek past in de positieve sfeer die er de afgelopen jaren Duitsland heerst en is daarom wel misschien wel zo’ n grote bestseller geworden.

Wolfgang Herrndorf had sinds 2010 een agressieve hersentumor en heeft inmiddels zelfmoord gepleegd. Hij hield een blog Arbeit und Struktur bij van het ziekteverloop.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Young adult