Maandelijks archief: april 2017

Afscheidstournee – Vrouwkje Tuinman

tuinman

Heeft uw bibliotheek dit boek?

In deze roman beschrijft Tuinman, van oorsprong musicoloog, het leven van Niccolò Paganini en dat van zijn zoon Achille. Niccolò Paganini leefde van 1782 tot 1840. Hij reisde met zijn zoon langs Europese concertgebouwen waar hij volle zalen trok. Rondom zijn leven wist hij legendes in stand te houden: hij zou ’s nachts op begraafplaatsen spelen, hij zou als ketter leven, hij zou een meisje hebben vermoord. Door zwarte kleren te dragen in combinatie met een wit geschminkt gezicht versterkte hij deze geruchten. Zijn zoon verzorgde hem tijdens de tournees terwijl plaatselijke leraren Achille kennis probeerden bij te brengen.

Als Paganini sterft begint een eindeloze zoektocht naar een graf in gewijde grond. Achille gaat op het landgoed Gaione wonen en begraaft zijn vader tijdelijk in een tuinhuisje. Omdat zijn vader de geestelijken altijd de deur wees, is geen enkele kerk bereid een plek voor een praalgraf ter beschikking te stellen. Achille trouwt met Paolina en brengt zijn tijd door met het onderhouden van het buiten, de landerijen en het houden van bijen. Op een gegeven moment wordt met de kerk een oplossing gevonden voor een graf: de familie staat een klein stukje grond af aan de kerk en daar kan Niccolò worden begraven. Aldus gebeurt, maar van een tombe kan geen sprake zijn.

Het gezin van Achille groeit door de geboorte van acht kinderen. Hun derde zoon Luigi blijkt het muzikale talent van zijn grootvader geërfd te hebben en treedt als pianist veel op. De vierde zoon Attilio is een buitenbeentje en moeilijk te hanteren. Hij is voorbestemd voor het seminarie maar verliest zijn geloof door de houding van Achille ten opzichte van de kerk.

Als Achille oud en ziek wordt nemen zijn zonen het onderhoud van het buiten en de landerijen over. Zijn halfzusje Edvige komt om hem te verzorgen.  Uiteindelijk zorgen zijn zonen er voor dat er een praalgraf komt voor hun grootvader, 56 jaar na zijn dood. Dit praalgraf is nu nog aanwezig in Parma. Ook het buitenhuis Gaione bestaat nog.

Het boek leest gemakkelijk. In de verantwoording schetst de schrijfster welke keuzes zij heeft gemaakt tijdens het schrijven van deze roman. Voor de meeste gebeurtenissen in dit boek zijn genoeg bronnen om aan te nemen dat ze daadwerkelijk voorgevallen zijn. Ze heeft een echt mens van Achille gemaakt en dat maakt dat ik het met plezier heb gelezen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Historische roman, Overige

Het einde van de rode mens; leven op de puinhopen van de Sovjet Unie – Svetlana Alexijévitsj

Heeft uw bibliotheek dit boek?

In de reeks Spraakmakende Boeken gaf Dr. Sander Brouwer op 12 april jl. een inspirerende lezing over dit boek. Ik ga het nu zeker lezen en wil de inhoud van de lezing graag met u delen. De eerste vraag die opkwam was: waarom heeft deze schrijfster de Nobelprijs voor de literatuur gewonnen? Haar boeken bestaan uit interviews. Wat haar boeken tot literatuur maakt, is dat ze meer zijn dan de weerslag van het vertelde, maar dat het duidelijk wordt hoe het werkelijk was voor de mensen. De interview-vragen zijn weggehaald en alles is in één stijl gezet. Deze manier van schrijven is een trend in de literatuur die hyperrealisme genoemd wordt.

In dit boek komen drie soorten herinneringen naar voren: het eerste soort is dat de Sovjet Unie niet goed was. Iedereen werd passief omdat de staat alles voor je deed. Mensen zijn blij dat het voorbij is. Het tweede soort zijn herinneringen van mensen die niet kunnen wennen aan de huidige tijd. Ze hebben moeite met de geldontwaarding en de sobere manier van leven daardoor. De meest voorkomende soort is een vergoelijkende houding. De Sovjetbeschaving was goed. Na het imperium is het leven saai. Het was misschien een gevangenis, maar wel een fijne. Deze houding vloeit voort uit de situatie dat slachtoffers en beulen uit die tijd nu samenleven: om Stalin te veroordelen moet je ook je eigen verwanten en kennissen veroordelen. Een eyeopener voor je kijk op de Russische volksaard.

De laatste dertig jaar is er veel belangstelling voor documentaire fictie. Dit heeft volgens de spreker ook te maken met de manier waarop moderne mensen in het leven staan, met alle informatie die ze via internet tot hun beschikking hebben. Mensen worden daardoor steeds meer aangesproken om informatie te filteren en te beoordelen en zoeken dat daarom ook in de literatuur. Dit boek past daarbij: de auteur kan de werkelijkheid niet overzien en beschrijven, maar laat de getuigen spreken. De auteur is niet de baas over de karakters. Dit boek werd vergeleken met literatuur over de holocaust. Het niet kunnen praten over het trauma is het meest traumatische. Als je weet dat er in Wit-Rusland 660 dorpen volledig zijn uitgemoord krijg je pas door hoeveel verschrikkingen er in de Sovjet Unie hebben plaats gevonden. De spreker raadt aan om de documentaire van Marleen Gorris – 900 dagen te bekijken om hiervan een indruk te krijgen. Hierbij de link naar de presentatie over dit boek.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige

De rode stoeltjes – Edna O’Brien

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Op een koude winterse avond doet een intrigerende vreemdeling zijn intrede in het (fictieve) Ierse dorp Cloonoila. Dokter Vlad, zoals hij zich laat noemen, vestigt zich er als natuurgenezer en weet met name de vrouwelijke dorpsbewoners met zijn charmes in te palmen. Fidelma, die graag kinderen wil, maar na een paar miskramen denkt dat ze kinderloos zal blijven, heeft zich in haar hoofd gezet dat ze een kind wil van dokter Vlad. Ze beginnen in het geheim een verhouding. Als Fidelma inderdaad zwanger wordt, wordt Vlad plotseling opgepakt. Hij blijkt een berucht oorlogsmisdadiger uit de Balkan, die zich schuilhield op het Ierse platteland.

Na een gedwongen en gewelddadige abortus vlucht Fidelma naar Londen, waar zij zich in leven houdt met eenvoudige baantjes. Ze bezoekt het Centre waar vluchtelingen en immigranten uit allerlei landen samen komen om elkaar hun verhalen te vertellen. Het Centre wordt geleid door Varya uit Sarajevo. Fidelma luistert naar alle verschrikkingen die mensen hebben meegemaakt en komt erachter wat zich in Sarajevo heeft afgespeeld tijdens het beleg dat 1425 dagen duurde.

In het laatste deel van het boek gaat Fidelma naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag waar Vlad terechtstaat voor zijn misdaden. Ze wil hem bezoeken en hem confronteren met zijn misdaden. Het lukt haar om hem te ontmoeten, maar Vlad ontkent alles. Toch heeft Fidelma nu het idee dat ze verder kan met haar leven.

Het is niet moeilijk om in dokter Vlad de Servische leider Karadzic te herkennen, er zijn veel overeenkomsten. Het boek is hier en daar adembenemend als het gaat om de verhalen van de vluchtelingen en het geweld dat tegen mensen wordt gepleegd. Er zijn scenes die je niet gemakkelijk vergeet.

In de hoofdstraat van Sarajevo werden, op 6 april 2012, 11.541 rode stoelen opgesteld, een voor elke inwoner van Sarajevo die werd vermoord. De 643 kleine rode stoelen ertussen herinneren expliciet aan de kinderen die tijdens het beleg omkwamen. Aan hen heeft Edna O’Brien dit boek opgedragen.

Lees een recensie van De rode stoeltjes op  literair weblog Tzum.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Oorlogsroman, Psychologische roman

De greppel – Herman Koch

Heeft uw bibliotheek dit boek?

Robert Walter is burgemeester van Amsterdam. Een man met veel charisma, in ieder geval meer dan de minister president, vindt hij zelf. Zijn vrouw, Sylvia, is van buitenlandse komaf. Samen met dochter Diana lijkt alles koek en ei. Tot Robert het vermoeden krijgt dat zijn vrouw een verhouding heeft met wethouder Maarten van Hoogstraten. Het geval wil dat Robert tegenstander is van de geplande bouw van windmolens in de gemeente, terwijl Maarten een ‘groene’ wethouder is. Het vermoeden van overspel zet zich steeds meer vast in zijn geest. In zijn hoofd gaat hij alle gangen van zijn vrouw na. Nog meer problemen dienen zich aan als een journaliste op de proppen komt met een foto waarop Robert in zijn jonge jaren tijdens een Vietnambetoging een politieagent bedreigt. Als dan ook nog zijn 94-jarige vader op de stoep staat en vertelt dat hij en zijn vrouw samen ‘uit het leven willen stappen’ raakt hij volledig in zijn gedachten en angsten verstrikt.

In zijn recensie beweert Haro Kraak o.a. dat de vertellers in het werk van Koch, ook in De Greppel, het liefst zo veel mogelijk informatie achterhouden, waardoor de lezer het idee krijgt dat hij/zij iets heeft gemist in de loop van het verhaal. Haro Kraak heeft helemaal gelijk, want geregeld bekroop me tijdens het lezen het gevoel op een verkeer spoor te zitten. Maar dat mag niet deren,  juist door die onvolledigheid van informatie wordt mysterie en spanning opgebouwd. Het blijft spannend: heeft zijn vrouw nu een scheve schaats gereden of niet?

Het verhaal in het boek is dan wel fictief, maar is het dat wel helemaal? Ook wat dat betreft word je als lezer geregeld op het verkeerde been gezet. Want je kan het niet helpen: je moet wel aan Eberhard van der Laan denken.

Al met al, weer een prachtig boek van Herman Koch!

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Het einde van de rode mens – Svetlana Alexijevitsj

rodemens

Heeft uw bibliotheek dit boek?

In de succesvolle lezingenreeks Spraakmakende Boeken bespreken vooraanstaande specialisten, die veelal verbonden zijn aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen, boeken die sterk in de belangstelling staan. Via Volksuniversiteit Fryslân komen deze lezingen ook naar Leeuwarden.
Op 12 april 2017 bespreekt  dr. Sander Brouwer in Bibliotheek Leeuwarden het boek Het einde van de rode mens van Svetlana Alexijevitsj.  De Wit-Russische journalistieke schrijfster Svetlana Alexijevitsj  werd de winnares van de Nobelprijs voor de Literatuur in 2015.

Op de website van uitgeverij De Bezige Bij staat over dit boek het volgende:

Meer dan twintig jaar geleden viel de Sovjet-Unie uit elkaar, ontdekten de Russen de wereld, en ontdekte de wereld de Russen. Even leek een romance in de maak, maar de liefde was snel voorbij. Terwijl men in het Westen nog steeds Gorbatsjov idealiseert en in het Oosten Poetin het begrip ‘democratie’ wel erg ruim interpreteert, grijpen vele voormalige Sovjetburgers – ook jongeren – vol nostalgie terug naar de socialistische staatsmannen van weleer. Onderzoeksjournaliste Svetlana Alexijevitsj laat honderden getuigen aan het woord over hun leven tijdens en na de Sovjet-Unie: goede mensen en minder goede mensen; schuldigen en slachtoffers; aanhangers van de perestrojka en hardleerse stalinisten. Met een opmerkelijke openheid vertellen zij hoe de omwenteling van 1991 hun levensloop beïnvloedde, hoe hun wereldbeeld veranderde, hoe ze op zoek moesten naar een nieuwe identiteit. Het einde van de rode mens ontbloot de ziel van een getraumatiseerd, verdeeld volk. Ook zij zijn Europa.

Het boek werd lovend ontvangen:

´Magnifiek epos over Rusland in de 20ste eeuw aan de hand van individuele getuigenissen.’ – ***** NRC Handelsblad
‘Een magistraal boek’ – Sheila Sitalsing in de Volkskrant
‘Een puik staaltje geschiedschrijving […] Alexijevitsj weet de ziel van een volk bloot te leggen.’ – FD Persoonlijk
‘Alexijevitsj brengt de Sovjetmens tot leven […] Het is haar grote verdienste dat ze de voormalige Sovjetburgers aan het praten heeft gekregen, gewend als ze waren hun mond te houden. […] Het boek zit barstensvol hartverscheurende verhalen die als reeks een grote impact hebben.’ – Trouw

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige