Maandelijks archief: april 2013

Vloed – Roderik Six

vloedJe wordt  in dit verhaal meteen in het diepe gegooid. We kijken vanaf het dak van een flat in een ondergelopen stad. Het regent voortdurend. Vier personen, twee vrouwen en twee mannen, bevolken het dak van de flat en roken ultra, een bedwelmingsmiddel. Zij zijn bij de reddingsoperatie (bewust?) achtergebleven in het flatgebouw en gebruiken de resterende voorraden om te overleven. Dat kan eindeloos duren en er zijn weinig initiatieven om uit de impasse te komen.

De verhoudingen tussen de vier hoofdpersonen komen onder druk te staan en ieder reageert op zijn eigen manier op de ontstane zondvloed en de daarbij horende calamiteiten. In flashbacks komen we meer te weten over de onderlinge relaties. Door gebrek aan sociale controle en door de voortdurende bedwelming van alcohol en ultra ontstaat een situatie van verwording en uitzichtloosheid, die beklemmend gaat werken. Je gaat als het ware steeds luier en onverschilliger op de bank liggen lezen.

De beschrijvingen lopen in de pas met de gemoedsgesteldheid van de hoofdpersonen. De sfeer van het verlaten gebouw, met alle niet meer bewoonde kamers, en zijn omgeving, doet surrealistisch aan. Als een van de vier een ongeluk krijgt, verpleegd moet worden en uiteindelijk overlijdt, komen de grote levensvragen in deze kleine gemeenschap keihard aan.
Een rauw, maar intrigerend verhaal, dat je niet gauw weglegt.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige, Psychologische roman, Thriller/misdaadroman

Sjaco – Conny Braam

sjacoHet verhaal op basis van waargebeurde feiten: In een vreselijk koude nacht in december 1715 vindt in een hofstede in de Diemermeer een brutale inbraak plaats, waarbij de hoofdbewoner wordt aangevallen en veel goud en juwelen worden ontvreemd. De volksheld Jacob Frederik Muller, ofwel Sjaco, wordt van de inbraak verdacht.

Van dit feit raakt de rentenier Tobias van Thuynhuizen toevallig op de hoogte als hij zijn oudoom, hoofdofficier van Amsterdam, Ferdinand van Collen, een bezoekje brengt. Om indruk te maken op zijn buurvrouw, op wie hij een oogje heeft, vertelt Tobias het nieuwtje aan haar door. Zijn buurvrouw is de eigengereide en nogal bemiddelde weduwe Machteld Kruytberg Hop. Zij wil nog veel meer weten en weet Tobias zover te krijgen dat hij als chroniqueur van de ‘heldendaden’ van zijn oudoom gaat optreden.

In die hoedanigheid kan Tobias aanwezig zijn bij de verhoren van de verdachte Sjaco en daarvan verslag doen aan zijn buurvrouw. Hoezeer Sjaco ook wordt mishandeld en gemarteld, hij houdt vol onschuldig te zijn. Tobias, die tot dusver niet veel oog voor onrecht in de wereld had, vallen langzamerhand de schellen van de ogen. Hij en Machteld trekken zich het lot van Sjaco aan en staan hem, in zoverre dat kan in het Nederland van begin achttiende eeuw, zoveel mogelijk bij in zijn strijd tegen de heersende regenten. Gemakkelijk is dat niet want alleen de notabelen konden een rechtszaak krijgen. Bij de paupers eindigde de rechtspraak simpelweg na een bekentenis, nadat de verdachte soms vreselijk was toegetakeld met martelwerktuigen. De strijd voor Sjaco zal uiteindelijk ruim twee jaar duren.

Voor zover ondergetekende dat kan beoordelen, geeft het boek veel historisch inzicht in het Amsterdam van begin achttiende eeuw, niet alleen wat betreft de ontoegankelijkheid van de rechtspraak voor de gewone burgers, maar ook wat betreft de heel slechte leefomstandigheden in de volkswijk de Jordaan. Ook komen de slechte praktijken van de West  Indische Compagnie en de handel in slaven aan de orde. Dit laatste aan de hand van een boek getiteld: Oroonoko van Aphra Brens, een boek uit 1688, een aanklacht tegen de slavernij. Verder is het boek “Sjaco’ heel prettig leesbaar geschreven.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Historische roman, Literaire roman

Afscheid voor beginners – Anne Tyler

afscheidAaron heeft een lichte handicap, waardoor hij moeizaam loopt, en bovendien stottert hij een beetje. Hij werkt als uitgever in het familiebedrijf dat onder andere de reeks “voor beginners” uitgeeft. (Vogels spotten voor beginners, keukenrenovatie voor beginners, maandbegroting voor beginners). Hij is getrouwd met Dorothy, arts en acht jaar ouder dan hij.

Na 11 jaar huwelijk komt Dorothy door een bizar ongeluk (er valt een boom op het huis) te overlijden. Aaron blijft ontredderd achter, maar ogenblikkelijk komt zijn sociale netwerk in actie. Buren, familie en collega’s overstelpen hem met aandacht en ovenschotels, maar Aaron wil het liefst met rust gelaten worden. Als zijn huis, na de verwoesting door de omgevallen eik, bijkans onbewoonbaar wordt, moet hij noodgedwongen bij zijn zuster intrekken.

Als hij zich door de eerste moeilijke tijd heeft heengeworsteld en zijn leven weer min of meer een vast ritme heeft gekregen, ontmoet hij Dorothy zo nu en dan, alsof ze niet dood is, maar levend en wel naast hem staat. De momenten waarop dat gebeurt zijn onvoorspelbaar, maar hij begint er naar uit te kijken. Hij weet eigenlijk niet of hij het zich verbeeldt of dat het echt gebeurt, maar hij kan met haar praten en kennelijk helpt het hem om alles te verwerken.Hij vraagt zich af of Dorothy terugkomt omdat ze iets wil afronden, of is hij het misschien zelf die iets moet afsluiten?

Afscheid voor beginners is een sympathiek boek, niet al te zwaarwichtig, maar het gaat wel ergens over. De Amerikaanse Anne Tyler publiceert met grote regelmaat boeken, waarin de hoofdpersonen gewone mensen zijn die gewone dingen meemaken. Tyler beschrijft ze met veel inlevingsvermogen en humor. Elke lezer zal zich kunnen herkennen in haar boeken, al is de setting typisch Amerikaans en volgt er over het algemeen een happy end.

Goed voor een aantal uren lekker leesplezier.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Psychologische roman

Onbewaakt ogenblik – Bernlef

16394594-Onbewaakt-ogenblikDeze laatste roman van Bernlef verscheen in december 2012, net na zijn dood.

Het boek gaat over schrijver Henk Materman (74), die een grote gelijkenis met Bernlef vertoont, en die van zijn uitgever het verzoek krijgt om een autobiografie te schrijven. Memoires, dus. Het idee staat Materman niet aan, zijn geheugen is als een zeef en bovendien: wie zit er op te wachten? Maar hij laat zich min of meer overhalen en begint zijn jeugdjaren in Amsterdam en Haarlem op papier te zetten.

Hij  ontdekt daarbij dat hij eigenlijk meer herinneringen heeft aan zijn grootouders dan aan zijn ouders. Vooral zijn grootvader heeft invloed gehad op de ontwikkeling van de jongen. Zo neemt hij Henk mee naar de Sint Bavo, waar hij voor het eerst orgelmuziek van Bach hoort. Het is een overweldigende ervaring, waarbij in die grote kerk licht en ruimte, geluid en stilte even losgemaakt zijn uit de omringende wereld.

Als Materman vastloopt in het schrijven huurt hij een hotelkamer in Bergen aan Zee, waar hij vaak langs de stormachtige kust loopt.  In Bergen ontmoet hij Jacob Doorman, een componist die door een beroerte geen noten meer kan lezen. Hij herinnert zich het gebruik van dingen, maar de namen, de woorden ervoor, weet hij niet meer. Hij adviseert Materman om herinneringen die zich schuil houden, maar te laten rusten. Zo gauw je ze ophaalt, gaan ze net als vissen op het droge dood. Materman neemt dat advies ter harte en laat zijn uitgever weten dat de memoires er nooit zullen komen, omdat herinneringen zich niet laten dwingen. Alleen in onbewaakte ogenblikken kan soms een gebeurtenis uit het verleden zich aan je openbaren.

Als lezer kun je je niet altijd aan de indruk onttrekken dat Bernlef met Onbewaakt ogenblik een autobiografische roman heeft geschreven. Materman vertoont wel heel veel overeenkomsten met Bernlef. Maar daar moeten we ons niet op blind staren. Niet voor niets heeft de schrijver het boek als motto meegegeven: A little autobiography and a lot of imagination are best. (Raymond Carver).

Hoe het ook zij, het is een prachtig boek over de werking van het geheugen, de rol van taal daarbij, de (on)betrouwbaarheid van herinneringen. Er zijn veel verwijzingen naar muziek, poëzie, kunst en wetenschap en hier en daar ook naar het eigen werk van Bernlef. Een boek dat het waard is om te (her)lezen en een waardig afscheid van een sympathiek schrijver.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman