Maandelijks archief: maart 2011

Moreel verval – Margaret Atwood

In Moreel verval gebruikt Margaret Atwood veel autobiografische elementen om haar hoofdpersoon Nell vorm te geven. Het is een verhalenbundel die achteraan begint met een verhaal over een ouder echtpaar, Nell en Tig. Elk verhaal in de bundel is een episode uit het leven van Nell. Dan weer een verhaal over haar kindertijd, dan weer over haar jeugd, haar ontmoeting met Tig, haar latere man en meerdere verhalen over de verhuizing naar het platteland waar zij zich settelen. Waarom Margaret Atwood niet koos voor een roman maar voor een episodische vertelling in elf verhalen, met veel hiaten en veelzeggende stiltes, wordt geleidelijk aan duidelijk. Geen van de verhalen is mooi afgerond en ze eindigen op een verontrustende noot. Nell is nu eenmaal geen eenduidig personage dat zich laat vangen in een makkelijke plot.

Moreel verval is een bijna perfecte verhalenbundel over een niet zo uitzonderlijke maar fascinerende vrouw. De thema’s die Atwood aansnijdt zijn niet nieuw – de rol van de vrouw en de literatuur, moeizame liefdes, ziekte en dood – maar de manier waarop ze die aanpakt, is indrukwekkend (Kathy Mathys in De Standaard).

Het boek is toegankelijk en humoristisch geschreven. Het is ook een echt vrouwenboek. Niet alleen leuk voor de liefhebbers van de romans van Margaret Atwood, maar ook heel geschikt om voor het eerst kenniste maken met deze schrijfster.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Dag voor nacht – Frederick Reiken

Frederick Reiken heeft met zijn mozaïekroman Dag voor nacht een prachtig samenstel van levensverhalengeschreven.  Alle tien verhalen zijn uiteindelijk met elkaar verbonden, maar ze zijn zo overtuigend geschreven dat vrijwel alle ook op zich zelf zouden kunnen staan.

Frederick Reiken refereert duidelijk aan Borges, maar hij blijft niet hangen in mystificaties en labyrinten. Rode draad in Dag voor Nacht is de geschiedenis van  Beverly Rabinowitz die als vijfjarig meisje via Litouwen uit Polen aan de jodenvervolging is ontsnapt. Dit drama klinkt door in alle verhalen totdat het uiteindelijk samenkomt in de laatste twee. Niet alle draadjes worden verklaard en dat is ook in lijn met de levensgeschiedenissen. Max geeft een cruciaal feit door aan Beverly Rabinowitz  en beseft aan het eind dat hij niet langer de hoeder van dit verhaal is en “dat het me toescheen dat dit het laatste moment van mijn leven was dat ik iets van belang of betekenis zou doen (..) Ik had niets meer te zeggen.”

De verhalen hebben verschillende stemmen en vormen, zoals dagboekaantekeningen, dromen en een politieverhoor. De getekende levens van volwassenen worden effectief afgezet tegen de beslommeringen van hun tieners en tegen de uitbundige wereld onderzee en de Israëlische woestijn.

Toch zijn ze stilistisch een eenheid, waardoor je als lezer wel de ervaring hebt een lang verhaal te lezen. Vooral de geschiedenis van Beverly Rabinowitz, haar recalcitrante dochter Jennifer, de verliefdheid van Jordan en het verhaal van de Amerikaanse Vicky die naar de Israëlische woestijn trekt, vond ik de hoogtepunten van de roman.

Een echte aanrader voor liefhebbers van mozaïekfilms als Magnolia en Babel en romans van David Mitchell (Wolkenatlas), of je moet natuurlijk willen wachten op de verfilming – want die zal er wel komen.

  • Heeft uw bibliotheek Dag voor nacht?
  • Voor meer informatie zie de website van Frederick Reiken

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

De Pioenroos – Wayson Choy

Wayson Choy’s debuutroman, de pioenroos, is een onthullend portret van de ervaringen van een Chinese familie in Vancouver in de jaren 1930 en ’40. Het gezinsleven wordt beschreven in drie afzonderlijke verhalen door de drie jongste kinderen die allemaal in Canada geboren zijn. Elk kind slaat een brug tussen de Chinese gezinstradities en de cultuur van Canada, het land waarin ze wonen.

Elk verhaal was interessant, maar ik vond vooral het laatste verhaal, dat verteld werd door de jongste kind, Sek-Lung (Sekky) prachtig. Hierin wordt de spanning tussen de oude en nieuwe manieren het meest intens beschreven. Die neemt nog toe door de spanningen die ontstaan tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Deze roman is aan te bevelen aan iedereen die geïnteresseerd is in de sociale problemen van immigranten van alle tijden en plaatsen. Het boek is in een heldere stijl geschreven. Het  is ook heel geschikt voor leesgroepen: het is niet te dik en er is veel stof om te bespreken door de herkenbare problematiek. Bovendien is het voorzien van interessante discussievragen voor leesclubs. In Nederland is het boek nog erg onbekend, maar in Canada heeft het al verschillende prijzen gewonnen en het is vaak gerecenseerd.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Overige, Psychologische roman, Uncategorized

De geheime schrift – Sebastian Barry

Van Sebastian Barry had ik nog nooit gehoord tot iemand mij adviseerde om De geheime schrift te lezen. Een uitstekend advies, want wat een prachtig boek is dat! Ik heb het inmiddels twee keer gelezen en vond het de tweede keer nog mooier dan de eerste keer.

Sebastian Barry is een Ier en Ieren zijn van oudsher echte verhalenvertellers, daar is dit boek een sprekend voorbeeld van.

Roseanne McNulty is 100 jaar en woont al sinds 60 jaar in een psychiatrische kliniek in de buurt van Sligo, in het noorden van Ierland. De kliniek is bouwvallig door slecht onderhoud en zal worden afgebroken. Dokter Grene moet beoordelen of Roseanne naar de nieuwbouw kan verhuizen of dat ze terug in de maatschappij moet worden geplaatst. Roseanne is echter zwijgzaam en laat bijna niets los over haar verleden, zodat alle informatie over de reden voor haar opname in een psychiatrische inrichting uit archieven en dossiers moet komen.

Wat Grene niet weet is dat Roseanne in het geheim haar leven te boek stelt in een schrift dat ze bewaart onder een losse vloerplank. Haar herinneringen lopen niet parallel aan de officiële dossiers. Het lijkt erop dat Roseanne ooit is opgenomen omdat ze door de gemeenschap en haar vroegere schoonfamilie verstoten is, hoewel de dossiers, onder andere opgesteld door de plaatselijke RK priester,  reppen van krankzinnigheid, nymphomanie en zelfs kindermoord.

Wie moet je geloven? Dokter Grene kan uiteindelijk veel van Roseanne’s verleden reconstrueren en het boek kent een verrassend slot.

De geschiedenis van Ierland speelt een grote rol in het boek. Tijdens haar jonge jaren heeft Roseanne opstanden en burgeroorlog meegemaakt, waardoor hele gemeenschappen en families verscheurd werden. Het verhaal krijgt hier en daar mythische trekjes, het gaat over de verhouding tussen vader en dochter, tussen katholieken en protestanten, over herinneringen en geschiedschrijving en over de (on)betrouwbaarheid daarvan.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman

Vaslav – Arthur Japin

Op 19 januari 1919 trad de legendarische balletdanser Vaslav Nijinsky op tijdens een benefietvoorstelling ten bate van het Zwitserse Rode Kruis. Het werd een gedenkwaardige voorstelling. Hij staarde het publiek 20 minuten lang aan zonder ook maar een vin te verroeren en barstte daarna los in een heftige dans die de verschrikkingen van de oorlog uitbeeldde. Na afloop wendde hij zich tot zijn publiek en verklaarde: “Nu is het kleine paardje moe”.

Hij was op dat moment 31 jaar oud en heeft daarna nooit meer gedanst en nauwelijks meer gesproken.

Nijinsky was sterdanser bij de vermaarde Ballets Russes van Sergej Diaghilev, die zijn werkgever en tevens zijn minnaar was. Nadat Nijinsky trouwde met de Hongaarse Romola, werd hij door de jaloerse Diaghilev verstoten en kreeg zijn loopbaan een geweldige knauw. Hij vestigde zich met zijn vrouw in Zwitserland, van waaruit ze probeerden zijn carrière weer op de rails te krijgen. Hier begon Nijinsky al tekenen van verwardheid te vertonen die steeds verontrustender zouden worden en uiteindelijk zouden leiden tot opname in een psychiatrische kliniek.

Het verhaal over het leven van Vaslav wordt beurtelings verteld door de Zwitserse huisknecht Peter, ex-minnaar Diaghilev en echtgenote Romola, zodat het als het ware een ooggetuigenverslag wordt.

Arthur Japin heeft weer een prachtige historische roman geschreven en hij geeft een ontroerende kijk op het tragische leven van Nijinsky.  Na het succes van De zwarte met het witte hart, Een schitterend gebrek en De overgave, is Vaslav ook beslist een aanrader. 

1 reactie

Opgeslagen onder Historische roman

De leesclub – Renate Dorrestein

Niet direct aangetrokken door feministische literatuur toch gekozen voor een boek van Dorrestein. Het was de titel, die bij mij associaties opriep met “De eetclub” en zelfs “De boekendeler”, die me nieuwsgierig maakte.

De Leesclub bestaat uit zeven vrouwen, van onbestemde middelbare leeftijd, die naast het feit dat ze lezen als gekken en daarover in clubverband praten, ook, in samenwerking met de bibliotheek, literaire ontmoetingen met schrijvers organiseren. Het nieuwste project van de club is het maken van een literaire cruise ‘In de geest van Moby Dick’ onder leiding van de door hen bejubelde beroemde schrijver Gideon de Wit. Ze vinden zelfs een sponsor voor de reis over de Schotse wateren , namelijk het bekende wiskeymerk The Famous Grouse.

Dat het niet goed komt met Gideon, dat ze Gideon zelfs om het leven brengen, is meteen op de eerste bladzij al duidelijk. Stukje bij beetje wordt d.m.v. een relaas van Leonie aan de rechter, waarvoor de dames terecht staan, uit de doeken gedaan wat er is gebeurd en hoe de reis is verlopen.

Dit relaas wordt gedaan met veel humor en met de nodige zelfspot. De dames mogen dan ‘middelbare mutsen’ zijn, ze beschikken zeker wel over het nodige zelfrespect. “Wij zijn het fundament onder de letteren. Zonder ons zou de hele boel in elkaar storten. Bibliotheken zouden bij gebrek aan bezoek door spinrag overwoekerd raken. Uitgevers en boekverkopers zouden met torenhoge stapels boeken blijven zitten………”.

Door steeds kleine onderdelen van de gebeurtenissen prijs te geven weet de schrijfster spanning op te bouwen. Zo heeft Barbara het Gouden Pistool meegenomen op reis. Waarom? En waar komt dat nu ineens vandaan?

Het boek verhaalt niet alleen over de literaire cruise van de dames, maar bevat daarnaast ook een reisgidsje van Leonie over Schotland, een leesdossier en discussieonderwerpen (voor leesclubs).

Het is zelfs mogelijk lid te worden van Renates Leesclub. Zie hieronder.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Ademschommel – Herta Müller

Het leitmotiv in deze roman is honger. Leopold Auberg (Leo), een Duits-Roemeense jongen wordt samen met vele anderen uit de Duits-Roemeense gemeenschap in Roemenië weggehaald en gedeporteerd naar een Russisch strafkamp. Onder vreselijke omstandigheden moet hij daar zware arbeid verrichten, terwijl de honger daarbij een continue aanwezigheid is. Vlak voordat de zeventienjarige Leo in de veewagon wordt afgevoerd, zegt zijn grootmoeder Ik weet dat je thuiskomt. Deze zin werkt in de vijf jaren van de gevangenschap als een mantra. Ik heb hem achteloos mee naar het kamp genomen. Ik had geen idee dat hij met me meeging. Maar zo’n zin is zelfstandig. Hij heeft in mij gewerkt, meer dan alle meegenomen boeken. Hij werd de tegenspeler van de hongerengel. Omdat ik ben teruggekomen, mag ik dat zeggen: Zo’n zin houdt je in leven.

De taal werkt in het hele boek als overlever. Leo geeft poëtische namen aan alledaagse voorwerpen. Zo noemt hij een van de schoppen waarmee de gevangenen de antraciet moesten scheppen Harteschop. Ook de hongerengel is altijd bij hem. De vrouwen in het kamp vertellen elkaar ellenlange kookrecepten. Alleen de woorden resten nog: strijkijzer, perzik. Hoe zo’n vrucht eruitziet zijn ze al bijna vergeten.

Na vijf jaar keert hij terug naar zijn familie, waarvan hij al die jaren alleen een ansichtkaart heeft ontvangen. Thuisgekomen kan hij niet meer aarden en over zijn verblijf in het werkkamp kan hij met niemand praten. Hij vertrekt en gaat uiteindelijk studeren, trouwt met Emma, maar scheidt ook weer even plotseling.

Guus Bauer schrijft op Literatuurplein: Het werk van Müller trok in eerste instantie voornamelijk geïnteresseerden in Oost-Europa en fijnproevers van poëtisch taalgebruik. Maar Ademschommel is een roman die dermate in balans is dat deze ook een breed publiek moet kunnen bekoren. De roman is ingetogen en laconiek en daardoor overtuigend. Het is de enige juiste wijze waarop je over dergelijke beladen onderwerpen kunt schrijven. … In 2009 ontving Müller de Nobelprijs voor literatuur.

Ik vond het een moeilijk, maar indrukwekkend boek. Ik heb het niet met plezier gelezen, maar de beschrijving van het leven in het kamp en hoe je daar mee om kunt gaan heeft diepe indruk gemaakt.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Literaire roman, Psychologische roman